مقدّمهء مصحح با گسترش علم در جهان اسلام و شروع نهضت ترجمه و ورود علوم متعدد به كشورهاى اسلامى ، ضرورت تبيين و طبقه بندى علوم اسلامى و غير اسلامى احساس شد . طرح طبقه بندى علوم اسلامى ، متأثر از طبقه بندى ارسطو ، نخست فلاسفهء اسلامى را تحت تأثير قرار داد و آنان نيز چون ارسطو از نوعى طبقه بندى عقلى و فلسفى تبعيت كردند و سپس به تبويب آن پرداختند . قديمترين آثار به جاى مانده و شناخته شده در حوزهء طبقه بندى علوم عبارت است از : الحدود جابر ابن حيّان ، فى اقسام العلوم الانسى ، كتاب فى الماهيّة العلم و اصنافه از كندى ، احصاء العلوم فارابى ، رسالهء فى تقسيم العلوم العقليه ابن سينا « 1 » و رسالهء اصناف العلوم الحكميه از ابو سهل عيسى بن مسيحى گركانى ، استاد ابن سينا - كه از نظر تاريخ فلسفه و پيشرفت علوم يونانى در جهان اسلام نكات مهمّى را در بر دارد « 2 » . از حدود قرن چهارم هجرى توجّه به آثار دايرة المعارفى بيشتر شد و كتابهاى بسيارى

--> ( 1 ) . احمد طاهرى عراقى ، ردهء BP اسلام ، تهران ، مركز خدمات كتابدارى ، 1358 ، ص 25 . ( 2 ) . محمد تقى دانش‌پژوه ، « اصناف العلوم الحكميه » ، مجلهء تحقيقات اسلامى ، تهران ، سال ششم ، شماره‌هاى 1 و 2 ، 1370 ، ص 211 .